آندرو جي . نيومن (مترجم: ابوطالبى / امين / شكر اللهى)

34

دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى)

البته بيانات نويسنده جاى نقد دارند كه برخى را در بحث قبلى اشاره كرديم . فقط بار ديگر توجه مخاطبان گرامى را به روايت امام هفتم عليه السّلام جلب مىكنيم كه فرمودند : براى خداوند بر مردم دو حجت است : حجت آشكار و حجت نهان . . . « 1 » روايت حجت باطنى را « عقل » مىداند و از سوى ديگر ، بيان مىدارد : به عابدى كه عبادت مىكرد ، ثواب كمى داده شد ؛ چون عقلش كم بود . نويسنده در ادامهء عبارت مزبور مىنويسد : بصائر چنين دليلى را فقط براى شيعيان قم ارائه كرده بود . بايد از نويسنده پرسيد كه در كجا ، صفّار نوشته است : من اين كتاب را براى شيعيان قم نوشتم ؟ و در كجا نوشته است كه جريانات سياسى چنين اقتضايى داشته‌اند ؟ ! نويسنده هرگونه كه خود مىخواهد ، تحليل مىكند . او در ادامه در ص 305 مىنويسد : نيازهاى شيعيان قم در زمان غيبت امامشان ، متأثر از تهاجم سياسى - نظامى از جانب مركز عبّاسيان و هجوم از ناحيهء ديگر گروه‌هاى شيعه همچون « زيديه » و « اسماعيليه » بود . احاديث بصائر شيعيان قم را به رغم اينكه در محاصره قرار داشتند ، به عقايدشان دل‌گرم مىكرد . بر خلاف ديدگاه نويسنده ، كه پيش‌فرض خود را اين امر قرار داده است كه در قم تنها يك جريان سياسى و كلامى وجود داشته و صفّار را ، كه از غلات است ، سخنگوى آنها قرار داده ، در قم تنها يك جريان وجود نداشته و در برابر جريان غاليگرى ، جريان‌هاى معتدل هم بوده‌اند .

--> ( 1 ) . « ان اللّه على الناس حجتين : حجة ظاهرة و حجة باطنة . » ( محمّد بن يعقوب كلينى ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 13 ، ح 12 . )